درود بر تمامی دوستان
غزلی خواندم از خانم پگاه عامری در دامین ir ، مختصری بر آن می نویسم ، امید است ، سودمند باشد . ابتدا غزل را می خوانیم :

چه روزهاي تباهي كه بي تو سر شده است
و برگ تازه ی تقویم هم هدر شده است
به وسعت همه ي روزها و خاطره ها
نگاه منتظر من چه دربدر شده است
ببین حضور تو در این ترانه ام گم شد
اميد و خنده ي من نيز مختصر شده است
سکوت ِ معبد ِ بی زائرم که در آن هم -
طنین ناب دعا نيز بي ثمر شده است
ببین جوانه زده عشق در دل ِ آهن
تمام شهر از اين قصه باخبر شده است
عجیب نیست دل من ! که عاشقی چون من ،
خيال دائمي اش «شايد» و «اگر» شده است



پگاه عامری ، بیشتر از چند ماهی نیست که شعر می گوید ، هفت یا هشت ماه . از شعر منثور آغاز کرد که بیشتر تحت تاثیر شعر منثور شاملویی بود به عبارتی بهتر و رساتر ، رگه هایی از شعر شاملویی در آن بود ، خاصه در به کارگیری افعال که بحثی است ، در حوزه ی زبان که توضیح آن وقتی دگر می طلبد .
سایه یک اندیشه ی زمخت میکانیکی در شعرهایش نمایان بود که بی شک برخاسته از جان او در لحظات متفاوت زندگی اش بود . البته او چندان بر زبان مسلط نبود اما حضور اندیشه در شعرش مهم ترین مساله بود که رنگی دگر به کلام او می داد . عامری پس از چندی قدم زدن در این فضا بی آن که توفیق چندانی پیدا کند به غزل رو آورد . این دومین غزل اوست . غزلی زیبا ، ساده که باید با این غزل او را تحسین کرد .
موسیقی بیرونی غزل او بر اساس الگوی عروضی : مفاعلن ، فعلاتن ، مفاعلن ، فعلن بحر مجتث مثمن مخبون محذوف استوار است . در تمامی ابیات این نوع موسیقی ، بقاعده و اصولی است و خللی دیده نمی شود .
قافیه و ردیف که یکی از مصادیق موسیقی کناری است ، در این غزل ، خوب و بجاست . کلمات قافیه : سر ، هدر ، در به در ، مختصر ، ثمر ، خبر ، اگر است که هیچ حرف الحاقی ای ندارد و حرف روی در این کلمات « ر» است . مهمترین مساله در این غزل به کارگیری ردیف فعلی است . اساسا بیشترینه ی غزل های ناب دربرگیرنده ی ردیف فعلی هستند . خاصه افعال معین مثل بود و است وشد که با حضور این گونه افعال زبان به طبیعت واقعی گفتار نزدیک می شود و این یعنی یک گام جهت رسیدن به سادگی البته در کنار برخورداری از محتوا و بیان خوب .
ردیف در این غزل ، یاری شایانی به سادگی و اساسا نزدیکی زبان به طبیعت گفتار کرده است . در یک کلام ، موسیقی کناری در این غزل با توجه به سادگی اش در خدمت وحدت اندام وار غزل است و مانند برخی از شعرها جزئی جداگانه و متمایز به حساب نمی آید و این یکی از حسن های این غزل ناب است .
مضمون کلی این شعر ، تغزل است با محوریت عشق . به قول منزوی :
و عشق روشنی کائنات بود و هنوز
چراغ های کواکب تمام پائین بود
عشق در غزل عامری در خطابی به سوم شخص غایب نمود می یابد . به کارگیری کلماتی چون « ببین » صحت این مدعا را اثبات می کند .
ببین حضور تو در این ترانه ام گم شد
و
ببین جوانه زده عشق در دل ِ آهن
در مجموع ، حکایت عشقی با شکایت و شکفتن مضمون اصلی این غزل است .
برخی از موتیو ها در این غزل تکراری اند مانند در به در شدن نگاه منتظر
به وسعت همه ی روزها و خاطره ها
نگاه منتظر من چه در به در شده است
زبان، ساده و صمیمی است . واژگان در خدمت بیان احساس شاعر است . اساساآنچه بازتاب روان اوست بر محور همنشینی کلمات جای می گیرد . عامری به دنبال واژگان کم کاربرد و اساسا بازی های مضحک زبانی نیست . ترکیب زیبا و گوشنواز « سکوت معبد بی زائر » نمونه ای از تلاش او در حوزه زبانی و ترکیب سازی است
بیان غزل ، بیانی حرفی است اگر چه با مقطع این غزل ، بیان تشبیهی با ادات تشبیه رخ می نماید .
این نمای کلی غزل عامری است . حالا بیت به بیت به بررسی دقیق تر غزل او می پردازم :
چه روزهاي تباهي كه بي تو سر شده است
و برگ تازه ی تقویم هم هدر شده است
بیان تغزلی سر شدن روزها آن هم روزهای تباهی موید فضای تغزلی شعر است . شاعر به شکلی زیبا مفهوم فراق را در بیانی امروزین ارائه می دهد . تناسب زیبای روزها و تقویم گره زبانی این بیت است . موتیو هدر شدن برگ تازه ی تقویم جالب و خواندنی است
به وسعت همه ي روزها و خاطره ها
نگاه منتظر من چه دربدر شده است
نخستین مساله ای که باید در بخش موسیقی این غزل اشاره می کردم و اکنون بدان اشاره می کنم گوشنوازی خوب بیت های این غزل است که نشان از آن دارد که شاعر با دقت از کلماتی سود می جوید که گوش نواز است . مثل همین مصرع :
به وسعت همه ی روزها و خاطره ها
نرمی و انعطافی که در این مصرع است بسیار گوشنواز است . وسعت روزها و خاطره ها تخیل زیبای شاعر را در این بیت می نماید . اگر چه همان طور که اشاره کردم ، در به در شدن نگاه منتظر تکراری است و البته برای عامری این ضعف نیست. شاعر ابتدا با درک سنت به سوی تجدد می رود .
ببین حضور تو در این ترانه ام گم شد
اميد و خنده ي من نيز مختصر شده است
بیتی زیبا ، شیرین و در ادامه ی بیانی تغزلی . وقتی آن کس که دوستش می داری ،نباشد امید و خنده نیز مختصر می شود خاصه در تغنی های آدمی که همان ترانه است . گم شدن حضور معشوق در ترانه که آوای روح انسان است ، امید و خنده را نیز مختصر می کند
سکوت ِ معبد ِ بی زائرم که در آن هم -
طنین ناب دعا نيز بي ثمر شده است
بیت الغزل این شعر همین بیت است . نخست باید به تناسب زیبای واژگانی چون معبد و زائر و دعا اشاره کنم که موجد گره زبانی دو مصرع شده است . این گره های زبانی نخستین اصل تناسب در شعر است . ترکیب زیبای سکوت معبد بی زائر در خدمت بیت و بیان احساس شاعر و اساسا وحدت اندام وار غزل است . بی شک هر شعرخوان عاشقی با خواندن این بیت به شاعر دست مریزاد می گوید .

ببین جوانه زده عشق در دل ِ آهن
تمام شهر از اين قصه باخبر شده است
به نظر من شعر روایتی از روان آدمی است . البته شعر خوب . در این بیت نمودی از شخصیت شاعر نهفته است : جوانه زدن عشق در دل ِ آهن . این بن مایه شعری در عین سادگی زیباست . حکایت همیشگی عاشقی و رسوایی : با خبر شدن شهر حکایت اصلی این بیت است .

عجیب نیست دل من ! که عاشقی چون من ،
خيال دائمي اش «شايد» و «اگر» شده است

حدیث نفس در خطاب دل من شکل می گیرد . این گونه حدیث نفس ها در شعر کلاسیک ما سابقه دارد . تناسب زیبای عاشق و شاید و اگر ، نتاسبی زیبا و ظریف است .
باری ... در پایان به خانم پگاه عامری پیشنهاد می کنم که همین راه را پیش گیرد که افق آینده اش با تلاش آفتابی است .
با مهر
مهدی خطیبی